يك درجه تحريف مانند يك نقطه تصحيف است ؛ گرگانى در ابدع البدايع آورده است كه مردى را ديدند گريان ، از سبب پرسيدند ، گفت : امروز با كنيزكان قدرى دوغ خورده‌ام ، از آن پس قرآن تلاوت كردم تا اين آيه : ( فاعتزلوا النساء في المخيض ) ( با خاء ) . و ديگرى گفت كه پيغمبر عسل را در روز آدينه همى دوست داشت ، معلوم شد غسل را تصحيف كرد . اما فذلكه و خلاصهء بحث 1 - قطبنما را به تازى بوصله و حك گويند و به فرانسوى بوسل « 1 » گويند . 2 - قطبنما در حقيقت نماينده جهت قطب مغناطيسى زمين است ، نه جهت قطب جغرافيايى آن . 3 - زمين را قطب شمال و جنوب جغرافيايى است كه دائره نصف‌النهار هر نقطه بر و بحر ، و خط نصف‌النهار در سطح آن ، كه خط زوال و خط شمال و جنوب است ، از آن دو قطب جغرافيايى مىگذرند ، و اين دو قطب ثابت‌اند . 4 - زمين را قطب شمال و جنوب مغناطيسى نيز هست كه بر جاى خود ثابت نيستند ، بلكه آنها را ميدان حركت مغناطيسى است . 5 - بر اثر ميدان چرخش و نوسان قطب مغناطيسى ، عقربه قطبنما گاهى با خط شمال و جنوب كه خط نصف‌النهار است مطابق است كه هر دو يك خط در سطح دائره نصف‌النهارند ، و گاهى با آن تقاطع مىكند ، و زاويهء انحراف قطب مغناطيسى

--> ( 1 ) . Boussole